Abin da Cutar Ebola Ke Yi a Jikin Dan Adam, da Yadda Za Ku Kare kan Ku daga Kamuwa

FCT, Abuja - Gwamnatin tarayya ta tabbatar da samun mutum ɗaya da ya kamu da cutar Ebola a Najeriya a ranar Talata, 20 ga watan Oktoban 2026.

​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​Editan Legit Hausa Sharif Lawal yana da kwarewar shekaru wajen kawo rahotannin siyasa, al'amuran yau da kullum, tsegumi da nishadi

Ministan Lafiya, Ali Pate, ne ya bayyana hakan a cikin wata sanarwa, inda ya ce an tabbatar da cutar ne ta hanyar gwajin dakin bincike.

Gwamnatin ta ce an fara aikin bin diddigin mutanen da suka yi hulɗa da wadda ta kamu da cutar, inda zuwa lokacin sanarwar aka gano mutum 44 da suka yi kusancin hulɗa da ita, cewar rahoton jaridar TheCable.

Kara karanta wannan

Houthi ta zafafa hare hare kan Saudiyya, ta yi gagarumar barna

Mece ce cutar Ebola?

Ebola cuta ce mai tsanani da ƙwayar cuta ke haddasawa, kuma tana iya zama sanadin mutuwa.

Cutar tana yaɗuwa ne ta hanyar hulɗa kai tsaye da jini ko sauran ruwan jikin mutumin da ya kamu da ita ko wanda ya mutu sakamakon cutar. Haka kuma, ana iya kamuwa da ita ta hanyar taɓa kayayyakin da suka gurɓata da waɗannan ruwan.

An fara gano ƙwayar cutar Ebola a shekarar 1976, kuma an sanya mata suna ne daga Kogin Ebola da ke Jamhuriyar Dimokuraɗiyyar Kongo (DRC), wadda a wancan lokaci ake kira Zaire.

Ana samun ƙwayar cutar a wasu dabbobi a yankunan da ke kusa da layin tsakiya na duniya, wato Equator, wanda ke raba duniya zuwa sassan Arewa da Kudu.

Ƙwayar cutar na iya yaɗuwa tsakanin mutane da wasu halittun da suka haɗa da chimpanzees, birai da gorilla.

Mutumin da ya kamu da Ebola yana iya yaɗa cutar ne idan alamomin cutar sun fara bayyana a jikinsa.

Kara karanta wannan

Ebola: Gwamnatin Tinubu ta fayyace gaskiya ga 'yan Najeriya

Mene ne alamomin cutar Ebola?

A cewar Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO), cutar Ebola na iya farawa da alamomi kamar zazzaɓi, ciwon kai, ciwon jiki da kasala, kafin ta tsananta ta haifar da amai, gudawa, kuma a wasu lokuta zubar jini a ciki ko a waje na jiki.

Sauran alamomin cutar sun haɗa da:

• Gajiya mai tsanani da ta zo kwatsam
• Ciwon makogwaro
• Ciwon ciki
• Kurajen fata
• Amai da gudawa
• Rashin cin abinci ko ƙarancin sha’awar abinci
• Ciwon tsoka ko gaɓoɓin jiki
• Wahalar haɗiye abinci ko numfashi
• Alamomin matsalar aikin koda ko hanta
• Zubar jini daga hanci, ko ganin jini a amai ko bayan gida a wasu lokuta

WHO ta bayyana cewa alamomin cutar na iya bayyana tsakanin kwanaki biyu zuwa 21 bayan kamuwa da ƙwayar cutar.

A farkon kamuwa da ita, alamomin Ebola na iya kama da na wasu cututtuka da suka haɗa da zazzaɓin cizon sauro (malaria) da typhoid.

Kara karanta wannan

Annoba mai alaka da kudaje ta barke a Gombe, an samu asarar rayuka

Saboda haka, yana da muhimmanci a nemi kulawar ma’aikatan lafiya idan akwai zargin kamuwa da cutar.

Duk da cewa ana danganta Ebola da zubar jini, WHO ta bayyana cewa wannan alama ba ta bayyana ga duk masu cutar ba, kuma tana iya bayyana ne a matakin baya na rashin lafiyar.

Hukumar Kula da Cututtuka Masu Yaɗuwa ta Najeriya (NCDC) a shafinta na X ta kuma lissafa ciwon kai, kasala, rashin cin abinci, ciwon ciki da gaɓoɓi, wahalar haɗiye abinci, amai, wahalar numfashi da gudawa a cikin alamomin cutar.

Ta yaya cutar Ebola take yaɗuwa?

Cutar Ebola tana yaɗuwa ta hanyoyi daban-daban, musamman ta hanyar hulɗa kai tsaye da ruwan jikin wanda ya kamu da cutar.

Hanyoyin yaɗuwarta sun haɗa da:

1. Hulɗa da jini ko ruwan jikin mai cutar

Mutum na iya kamuwa da cutar idan jini ko wasu ruwan jikin mai cutar, kamar amai, bayan gida, zufa ko miyau, sun shiga jikinsa ta hanyar da za ta ba ƙwayar cutar damar shiga.

2. Taɓa kayan da suka gurɓata

Kara karanta wannan

'Yan bindiga sun kai harin da ya ritsa da jariri da wasu mutane a Kaduna

Kayan da suka haɗa da tufafi, shimfiɗar gado, allurai, sirinji da kayan aikin asibiti na iya yaɗa cutar idan sun gurɓata da ruwan jikin mai cutar.

3. Hulɗa da gawar wanda ya mutu sakamakon Ebola

Gawar mutumin da ya mutu sakamakon cutar na iya kasancewa mai haɗarin yaɗa ƙwayar cutar. Saboda haka, bai kamata a taɓa gawar ba ko gudanar da jana’izarta ba tare da bin ƙa’idojin kariya da jami’an lafiya suka tanada ba.

4. Hulɗa da dabbobin da suka kamu da cutar

Hulɗa da wasu dabbobin da suka kamu da Ebola na iya jawo kamuwa da cutar. Ƙwayar cutar na iya shiga jikin mutum ta wuraren da fata ta samu rauni ko ta sassan jiki masu laushi, kamar idanu, hanci da baki.

Masu kula da marasa lafiya, ma’aikatan lafiya da mutanen da ke taɓa gawar waɗanda suka mutu sakamakon cutar na cikin waɗanda ya kamata su yi taka-tsantsan sosai.

Meyasa cutar Ebola take da haɗari?

Ebola cuta ce mai tsanani wadda za ta iya yin sanadin mutuwa, musamman idan ba a samu kulawar lafiya cikin gaggawa ba.

Kara karanta wannan

Abubuwa 10 da ya kamata 'yan Najeriya su sani game da cutar Ebola

Cutar na iya lalata aikin wasu gabobin jiki, ciki har da koda da hanta, kuma a wasu lokuta ta haifar da zubar jini a ciki ko a waje na jiki.

Sai dai ba duk mutanen da suka kamu da Ebola ne suke mutuwa ba. Samun kulawar lafiya da wuri, kula da alamomin cutar da kuma ba da maganin tallafa wa jiki na iya ƙara damar samun sauƙi.

Yadda za a kare kai daga cutar Ebola

• Wanke hannu akai-aka
• A guji yin hulɗa da gawarwaki da namun daji
• Tabbatar da tsaftar nama
• A guji ruwan jikin masu cutar
• Ma’aikatan lafiya su bi ƙa’idojin kariya
• Ma’aikatan lafiya su yi amfani da kayan kariya na musamman (PPE) yadda ya kamata

Fargabar barkewar cutar Ebola

A wani labarin kuma, kun ji cewa hukumar NCDC ta sanya Kano, Legas, Abuja da wasu jihohi cikin shirin ko-ta-kwana kan cutar Ebola bayan barkewar mummunar nau’in cutar a wasu sassan Gabashi da Tsakiyar Afirka.

Hukumar ta gargadi cewa Najeriya na cikin hadarin shigowar cutar saboda karuwar yaduwar ta a nahiyar Afrika.

Asali: Legit.ng